Một trang trại chăn nuôi heo an toàn dịch bệnh tại huyện Phú Ninh- tỉnh Quảng Nam
Theo thông tin từ Cục Chăn nuôi (Bộ Nông nghiệp và PTNT), những ngày qua giá cả heo hơi tại các vùng trọng điểm chăn nuôi heo như Đông Nam Bộ, Đồng bằng Sông Cửu Long....đang tăng nhanh, hiện đã đạt 45.000 – 47.000 đồng/kg, một số nơi tăng nóng và chạm mốc 50.000 đ/kg. Giá heo tăng cao vừa là tín hiệu vui cho người chăn nuôi, nhưng cũng đồng thời tạo ra một áp lực lớn trong việc định hướng tái đàn, phát triển chăn nuôi heo trong thời gian đến.
Nhìn lại cách đây gần 2 năm (vào khoảng tháng 8/2016), do cả nước phát triển nuôi heo một cách ồ ạt, không theo qui hoạch, làm tổng đàn heo tăng nhanh chóng, trong khi thị trường tiêu thụ lớn nhất là Trung Quốc "đóng cửa" đối với thịt lợn của chúng ta, dẫn đến hiện tượng cung vượt cầu khá lớn. Giá thịt heo hơi bắt đầu lao dốc (có thời điểm xuống dưới 20.000 đ/kg). Mặc dù sau Hội nghị bàn giải pháp "giải cứu" ngành chăn nuôi heo (do Bộ Nông nghiệp và PTNT tổ chức), các doanh nghiệp lớn cam kết tăng giá mua heo hơi và giảm giá bán con giống, thức ăn (từ 5 - 10%) nhưng vẫn không cải thiện được tình hình, người chăn nuôi qui mô vừa và nhỏ "kiệt sức" do thua lỗ nặng và đa số phải "treo chuồng", ngay cả những trại nuôi heo nái cũng không thể trụ lại được. Cả nước đã giảm đàn heo thịt từ 5-7%, đàn heo nái đã giảm hơn 3 triệu con. Duy chỉ có những công ty chăn nuôi lớn, các doanh nghiệp FDI do "trường vốn" và nuôi với công nghệ cao, giá thành thấp nên duy trì nuôi với phương châm là hòa vốn hoặc chấp nhận lỗ một ít. Tình trạng này kéo dài và đến thời điểm đầu năm 2018 bắt đầu có xu hướng thịt heo cung cấp không đủ đáp ứng nhu cầu của tiêu dùng.
Những ngày trung tuần tháng 4/2018, mặt bằng giá heo hơi đã nhích lên trên 35.000đ/kg (trên điểm hòa vốn và người nuôi đã có lời), có nơi đã đạt mức 40.000 đ/kg. Đến những ngày cuối tháng 5/2018, giá heo hơi đã đạt mức khá cao (có nơi chạm mốc 50.000 đ/kg). Theo tính toán của người chăn nuôi thì với mức giá bán này sẽ cho lãi từ 12.000 đ- 15.000 đ/kg heo hơi (mỗi con heo cho lãi từ 800.000 đ - 1.000.000 đ).
Các chuyên gia ngành chăn nuôi và chuyên gia phân tích thị trường cho rằng việc tăng giá như trên chỉ là hiện tượng "sốt giá trong ngắn hạn" và không có tính bền vững. Họ cho rằng, ngoài nguyên nhân chính là cung không đáp ứng được cầu trong thời điểm này thì cũng không loại trừ khả năng các công ty chăn nuôi lớn, các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đang "thao túng" thị trường bằng cách đẩy giá heo hơi lên để nâng giá bán heo giống, thức ăn và và các vật tư ngành chăn nuôi khác...
Bên cạnh đó, hai nước trong khu vực xung quanh chúng ta có ngành chăn nuôi heo phát triển, hiện giá heo vẫn thấp hơn chúng ta (Thái Lan 45.000 đ/kg; Trung Quốc 40.000 đ/kg). Thời gian đến, việc "thẩm lậu" thịt heo các nước trên vào chúng ta là điều dẽ dàng nhận thấy, nếu chúng ta không quản lý được. Và như vậy, giá thịt heo của chúng ta khó có cơ hội cạnh tranh trên thị trường tiểu ngạch.
Đối với Quảng Nam, mặc dù là tỉnh có tổng đàn heo lớn (nằm trong top 10 tỉnh, thành có số lượng đàn heo lớn nhất nước), tuy nhiên hầu hết là chăn nuôi nhỏ, phân tán, khả năng đầu tư cho chăn nuôi chủ yếu dựa vào nguồn vốn vay...Vì vậy ngành chăn nuôi heo của Tỉnh phụ thuộc rất nhiều vào sự biến động chung của ngành chăn nuôi heo cả nước. Thực tế cho thấy, mỗi khi có biến động về dịch bệnh, giá cả xảy ra thì chăn nuôi heo của tỉnh ta dễ bị tác động cũng như mức độ tổn hại là rất lớn. Hơn ai hết, người chăn nuôi cần hết sức tỉnh táo, cẩn trọng trong việc đầu tư tái đàn, phát triển chăn nuôi heo...để đảm bảo lách tránh rũi ro có thể xảy ra mà không lường trước được.
Trên cơ sở nội dung chỉ đạo của Cục Chăn nuôi tại Công văn số 817/CN/GSN ngày 24/5/2018, chúng tôi xin đưa ra một số đề xuất, khuyến cáo trong tình hình hiện nay, cụ thể như sau:
- Người chăn nuôi và các địa phương cần thận trọng khi tái đàn, không nên ào ạt tăng đàn và tăng quy mô chăn nuôi heo; cần thường xuyên cập nhật thông tin giá cả thị trường để định hướng sản xuất.
- Trước mắt người chăn nuôi heo phải tiếp tục thực hiện các biện pháp giảm chi phí đầu vào cho chăn nuôi như lựa chọn giống tốt, thức ăn đảm bảo dinh dưỡng và an toàn thực phẩm, tiết kiệm điện, nước…
- Cần liên kết trong sản xuất theo mô hình tổ hợp tác, HTX, hiệp hội… liên kết sản xuất sản phẩm theo chuỗi để chủ động trong sản xuất và tiêu thụ, giảm thiểu mất cân đối cung - cầu.
- Xây dựng vùng nguyên liệu đảm bảo an toàn dịch bệnh, chăn nuôi theo VietGAHP và an toàn sinh học. V.v…"
- Để đáp ứng nhu cầu thị trường trong trước mắt, đối với đàn lợn sắp xuất bán thương phẩm, nông dân cần tăng cường đầu tư để nâng cao tính hiệu quả.
- Cơ quan chức năng và chính quyền địa phương cần tăng cường công tác quản lý, kiểm soát chặt chẽ để ngăn chặn tình trạng lợi dụng tình hình giá cả cao như hiện nay để thực hiện gian lận thương mại, trục lợi bất chính trong quá trình sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm từ chăn nuôi heo...