Chuyển đổi tư duy sản xuất, mở hướng đi mới cho nông nghiệp địa phương
Trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang từng bước chuyển đổi theo hướng xanh, bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu, nhiều địa phương trên địa bàn thành phố Đà Nẵng đã xuất hiện những mô hình sản xuất nông nghiệp mang lại hiệu quả kinh tế cao, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn. Một trong những mô hình tiêu biểu là khu nhà vườn sinh thái trồng ổi lê Đài Loan ứng dụng công nghệ cao của Hợp tác xã Nông nghiệp Rừng Bảo tại thôn Tam Hòa, xã Quế Sơn, thành phố Đà Nẵng.
Ít ai nghĩ rằng vùng đất từng được xem là khô cằn, sỏi đá, nơi người dân chủ yếu trồng keo lai tự phát với hiệu quả kinh tế thấp, nay đã trở thành vùng sản xuất nông nghiệp hiện đại, từng bước hình thành mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch sinh thái đầy triển vọng.
Người tiên phong cho sự chuyển đổi này là anh Trương Văn Arin (sinh năm 1988), Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Rừng Bảo. Với tư duy đổi mới và khát vọng làm giàu trên chính quê hương mình, anh đã mạnh dạn chuyển đổi gần 2 ha đất trồng keo sang phát triển mô hình trồng ổi lê Đài Loan ứng dụng công nghệ cao.
Hình ảnh: vườn ổi Lê
Thực tế cho thấy, nhiều năm qua người dân khu vực miền Trung nói chung và Quế Sơn nói riêng chủ yếu dựa vào cây keo, cây sắn để phát triển kinh tế. Tuy nhiên, các loại cây trồng này thường có giá trị kinh tế không ổn định, phụ thuộc lớn vào thương lái và thị trường. Đặc biệt, việc sản xuất còn mang tính tự phát, chưa chú trọng truy xuất nguồn gốc nên thường xuyên xảy ra tình trạng bị ép giá khi đến kỳ thu hoạch.
Nhận thấy những hạn chế đó, anh Arin đã tìm kiếm hướng đi mới nhằm nâng cao giá trị sử dụng đất, đồng thời xây dựng mô hình sản xuất nông nghiệp có tính bền vững và khả năng nhân rộng.
Ứng dụng khoa học công nghệ để “hồi sinh” vùng đất khô cằn
Miền Trung là khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng của thời tiết khắc nghiệt với nắng nóng kéo dài, mưa bão thất thường. Trong điều kiện đó, cây ổi lê Đài Loan được đánh giá là loại cây có khả năng thích nghi tốt, chịu hạn khá, cho năng suất cao và có thể thu hoạch quanh năm.
Hình ảnh: sử dụng công nghệ tưới thông minh ( tưới phun mưa)
Từ những nghiên cứu thực tế, anh Arin đã lựa chọn giống ổi lê Đài Loan để phát triển mô hình sản xuất. Sau khoảng hai năm chăm sóc, vườn cây bắt đầu cho thu hoạch ổn định. Hiện nay, toàn bộ diện tích gần 2 ha với khoảng 1.200 cây ổi phát triển đồng đều, sinh trưởng tốt.
Điểm nổi bật của mô hình là việc ứng dụng công nghệ tưới thông minh theo công nghệ Israel. Thay vì tưới thủ công hoặc tưới tràn như phương thức truyền thống, hệ thống tưới phun mưa được thiết kế đưa nước trực tiếp đến từng gốc cây. Nhờ đó, lượng nước và dinh dưỡng được cung cấp chính xác theo nhu cầu sinh trưởng của cây trồng, hạn chế thất thoát, tiết kiệm chi phí vật tư và giảm đáng kể công lao động.
Bên cạnh đó, quy trình sản xuất được thực hiện theo hướng an toàn, chú trọng sử dụng phân bón hữu cơ kết hợp quản lý dinh dưỡng hợp lý. Các biện pháp kỹ thuật như cắt tỉa cành, bấm ngọn, tạo tán, bao quả và điều tiết dinh dưỡng được áp dụng đồng bộ nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.
Đặc biệt, để giải quyết bài toán “được mùa mất giá”, anh Arin đã chủ động áp dụng kỹ thuật xử lý ra hoa trái vụ. Thông qua việc cắt tỉa đồng loạt, kích thích ra chồi mới và điều chỉnh chế độ chăm sóc, cây ổi có thể cho quả gần như quanh năm. Nhờ vậy, sản lượng được phân bổ hợp lý theo từng thời điểm, giảm áp lực tiêu thụ vào mùa chính vụ, đồng thời duy trì nguồn cung ổn định cho thị trường.
Theo chia sẻ của anh Arin, từ năm thứ ba trở đi, mỗi cây có thể cho năng suất bình quân khoảng 50 kg quả mỗi năm. Với quy mô hiện tại, sản lượng toàn vườn ước đạt khoảng 50 tấn quả mỗi năm, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho hợp tác xã và các thành viên.
Hướng đến xây dựng chuỗi giá trị nông nghiệp gắn với du lịch sinh thái
Không chỉ dừng lại ở sản xuất nông nghiệp, Hợp tác xã Nông nghiệp Rừng Bảo đang từng bước xây dựng mô hình phát triển theo chuỗi giá trị. Trong đó, sản phẩm quả tươi là nền tảng ban đầu, sau đó tiếp tục mở rộng sang các sản phẩm chế biến như nước ép ổi, sản phẩm OCOP và các mặt hàng phục vụ du khách.
Với cảnh quan xanh mát, hệ thống vườn cây được quy hoạch bài bản cùng quy trình sản xuất an toàn, khu nhà vườn có nhiều tiềm năng để phát triển du lịch trải nghiệm nông nghiệp. Du khách có thể tham quan vườn, tìm hiểu quy trình canh tác công nghệ cao, trực tiếp thu hoạch và thưởng thức sản phẩm tại vườn.
Mô hình này phù hợp với xu hướng phát triển du lịch nông nghiệp, du lịch sinh thái đang được nhiều địa phương quan tâm hiện nay. Khi kết hợp hài hòa giữa sản xuất nông nghiệp và dịch vụ du lịch, giá trị kinh tế trên cùng đơn vị diện tích đất sẽ được nâng lên đáng kể, đồng thời góp phần quảng bá hình ảnh nông thôn mới của địa phương.
Đây cũng là hướng đi phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại và nông dân văn minh mà ngành nông nghiệp đang hướng tới.
Vai trò đồng hành của lực lượng khuyến nông trong phát triển mô hình
Để mô hình phát triển bền vững và có khả năng nhân rộng, vai trò của hệ thống khuyến nông là hết sức quan trọng. Trong thời gian qua, Trung tâm Khuyến nông thành phố Đà Nẵng đã trực tiếp làm việc với địa phương cũng như phân công viên chức đứng điểm phối hợp với địa phương và hợp tác xã trong việc hướng dẫn kỹ thuật, chuyển giao tiến bộ khoa học công nghệ, hỗ trợ xây dựng mô hình sản xuất tiên tiến.
Thông qua các lớp tập huấn, hội thảo đầu bờ và hoạt động tư vấn trực tiếp, cán bộ khuyến nông đã hỗ trợ người dân tiếp cận các quy trình canh tác tiên tiến, kỹ thuật sử dụng hệ thống tưới tiết kiệm nước, quản lý dinh dưỡng cây trồng, phòng trừ sinh vật gây hại theo hướng an toàn sinh học và nâng cao chất lượng nông sản.
Bên cạnh đó, lực lượng khuyến nông còn đóng vai trò cầu nối giữa người sản xuất với các doanh nghiệp, đơn vị nghiên cứu và cơ quan quản lý nhà nước nhằm thúc đẩy ứng dụng chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường tiêu thụ.
Trong giai đoạn tới, việc tiếp tục tăng cường hỗ trợ kỹ thuật, chuyển giao công nghệ, hướng dẫn xây dựng mã vùng trồng, chứng nhận sản xuất an toàn và phát triển sản phẩm OCOP sẽ là những giải pháp quan trọng giúp nâng cao giá trị sản phẩm của Hợp tác xã Nông nghiệp Rừng Bảo cũng như các mô hình tương tự trên địa bàn xã Quế Sơn.
Kỳ vọng nhân rộng mô hình nông nghiệp xanh
Hình ảnh: vườn ổi đang thu hoạch
Từ thành công bước đầu của mô hình, anh Trương Văn Arin mong muốn tiếp tục mở rộng diện tích sản xuất, đồng thời chuyển giao kỹ thuật cho các hộ dân có nhu cầu chuyển đổi từ trồng keo sang trồng ổi lê Đài Loan. Hợp tác xã cam kết hỗ trợ kỹ thuật, hướng dẫn quy trình canh tác và từng bước liên kết tiêu thụ sản phẩm cho người dân.
Việc hình thành các vùng chuyên canh cây ăn quả ứng dụng công nghệ cao không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho nông hộ mà còn góp phần chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng hiệu quả, thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường sinh thái.
Có thể thấy, mô hình sản xuất nông nghiệp kết hợp du lịch sinh thái của Hợp tác xã Nông nghiệp Rừng Bảo là minh chứng sinh động cho tinh thần dám nghĩ, dám làm của người nông dân trong thời kỳ vươn mình của đất nước. Đây không chỉ là hướng phát triển kinh tế hiệu quả mà còn là tiền đề quan trọng để xây dựng nền nông nghiệp xanh, hiện đại, bền vững gắn thích ứng với biến đổi khí hậu, đẩy mạnh phát triển du lịch nông thôn và xây dựng nông thôn mới tại xã Quế Sơn, thành phố Đà Nẵng.