HƯƠNG QUÊ TRONG TỪNG TẤM BÁNH TRÁNG VIỆT AN
Có những hương vị không chỉ để nhớ mà còn để thương. Đó là hương của quê nhà, của nắng gió, của những tháng ngày cần lao thấm đẫm tình người. Ở xã Việt An, hương quê ấy không nằm đâu xa, mà thấm đượm trong từng tấm bánh tráng mỏng manh, dẻo thơm – nơi kết tinh của hạt gạo quê, của bàn tay cần mẫn và của cả một nếp sống được gìn giữ qua bao thế hệ. Mỗi khi nắng lên, làng quê như bừng tỉnh, để rồi từ những gian bếp nhỏ, hồn quê âm thầm lan tỏa theo từng làn khói nhẹ.
Dọc theo những con đường làng, hình ảnh những phên tre xếp ngay ngắn, phủ đầy bánh tráng trắng tinh đã trở thành nét quen thuộc. Dưới cái nắng vàng óng, từng chiếc bánh tròn trịa như gom cả tinh túy của đất trời. Mùi thơm của bột gạo mới, hòa cùng khói bếp thoang thoảng, tạo nên một bản hòa tấu rất riêng – giản dị mà sâu lắng, mộc mạc mà khó quên.
Gia đình ông Lê Minh Quang (thôn Việt An) là một trong những hộ gắn bó bền bỉ với nghề. Trải qua ba thế hệ truyền nối, hơn 8 năm trực tiếp làm bánh, vợ chồng ông đã tích lũy nhiều kinh nghiệm quý báu. Khi nhiều gia đình còn say giấc, bếp lửa nhà ông đã đỏ rực. Những thao tác tráng bánh thoăn thoắt, đều tay như một nhịp điệu quen thuộc của đời sống. Lớp bột mỏng được dàn đều trên khuôn vải, chỉ trong chốc lát đã trở thành những chiếc bánh trắng ngần, điểm xuyết mè đen – giản dị mà tinh tế.
Hình ảnh: Người phụ nữ miệt mài bên mẻ bánh tráng
Mỗi ngày, gia đình ông Quang sản xuất khoảng 200 chiếc bánh. Giá bán dao động từ 35.000 đến 50.000 đồng/chục, có thời điểm đạt 60.000 đến 70.000 đồng/chục đối với những đơn hàng theo yêu cầu. Thu nhập tuy chưa cao nhưng đủ giúp gia đình duy trì cuộc sống và có thêm nguồn thu nhập ổn định, đặc biệt vào những dịp cao điểm như lễ, Tết.
Không chỉ riêng gia đình ông Quang, ở Việt An còn nhiều hộ dân như bà Bùi Thị Kỷ, bà Nguyễn Thị Chanh… vẫn ngày ngày âm thầm giữ nghề. Mỗi người một hoàn cảnh, một câu chuyện riêng nhưng đều có chung tình yêu với nghề truyền thống. Với họ, làm bánh không chỉ là kế sinh nhai mà còn là cách gìn giữ ký ức, giữ lại nếp nhà, giữ lại những giá trị văn hóa đã gắn bó với quê hương từ bao đời nay.
Để làm ra những mẻ bánh thơm ngon, người dân nơi đây luôn phụ thuộc nhiều vào thời tiết. Với người làm nghề, nắng không chỉ là điều kiện tự nhiên mà còn là “người bạn đồng hành” quyết định chất lượng sản phẩm. Một ngày nắng đẹp có thể mang đến những mẻ bánh đạt độ khô, độ dẻo và màu sắc hoàn hảo. Tuy nhiên, trước những diễn biến thất thường của thời tiết, nhiều hộ đã mạnh dạn đầu tư lò sấy nhằm duy trì sản xuất quanh năm. Dẫu bánh sấy không thể đạt được vẻ đẹp tự nhiên như bánh phơi nắng, nhưng vẫn giữ được hương vị đặc trưng và giúp nghề truyền thống không bị gián đoạn.
Hình ảnh: Ông Quang chăm chút từng mẻ bánh tráng
Những năm gần đây, thị trường tiêu thụ bánh tráng Việt An ngày càng được mở rộng. Nếu trước đây sản phẩm chủ yếu phục vụ nhu cầu của người dân trong vùng thì nay đã có mặt tại nhiều chợ, cửa hàng thực phẩm, điểm giới thiệu sản phẩm đặc sản và các cơ sở kinh doanh ẩm thực trong và ngoài địa phương. Đặc biệt, vào các dịp lễ, Tết, mùa du lịch hay các sự kiện văn hóa, nhu cầu tiêu thụ tăng mạnh, nhiều hộ sản xuất phải tăng thời gian làm việc để đáp ứng các đơn hàng.
Bánh tráng Việt An không chỉ được sử dụng trong những bữa ăn hằng ngày mà còn trở thành món quà quê dân dã mang đậm hương vị truyền thống được nhiều người lựa chọn. Sự phát triển của du lịch cùng xu hướng tiêu dùng xanh, ưu tiên các sản phẩm thủ công, tự nhiên và an toàn cho sức khỏe đang mở ra nhiều cơ hội cho làng nghề. Đây cũng là tiền đề để bánh tráng Việt An từng bước xây dựng thương hiệu, tham gia các chương trình quảng bá sản phẩm địa phương, gắn kết với du lịch nông thôn và phát triển kinh tế cộng đồng.
Tuy nhiên, phía sau những mẻ bánh thơm là những trăn trở không dễ gọi thành tên. Nghề làm bánh tráng hiện nay đang dần thiếu vắng lớp trẻ kế cận. Giữa nhịp sống hiện đại với nhiều cơ hội nghề nghiệp mới, những gian bếp đỏ lửa ngày nào trở nên lặng lẽ hơn. Nhiều hộ gia đình chỉ còn những người lớn tuổi kiên trì bám nghề, như những “người giữ lửa” cuối cùng của một làng nghề truyền thống.
Hình ảnh: Những chiếc bánh tráng được nướng trên bếp than đỏ rực
Bên cạnh đó, việc tiêu thụ sản phẩm vẫn chủ yếu thông qua các kênh truyền thống, quy mô thị trường chưa thực sự tương xứng với tiềm năng của làng nghề. Công tác xây dựng thương hiệu, thiết kế bao bì, quảng bá sản phẩm và ứng dụng thương mại điện tử còn nhiều hạn chế. Vì vậy, để nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của sản phẩm, rất cần sự quan tâm, hỗ trợ của các cấp, các ngành trong việc xây dựng thương hiệu tập thể, xúc tiến thương mại, kết nối thị trường và đưa sản phẩm tham gia các chương trình quảng bá, hội chợ, triển lãm trong và ngoài địa phương.
Đồng thời, việc gắn kết làng nghề với các mô hình du lịch trải nghiệm, du lịch cộng đồng cũng là hướng đi đầy triển vọng. Khi du khách được tận mắt chứng kiến quy trình làm bánh, được tự tay tráng bánh, phơi bánh và thưởng thức những chiếc bánh vừa ra lò, giá trị của sản phẩm không chỉ nằm ở hương vị mà còn nằm ở những câu chuyện văn hóa được truyền tải qua từng công đoạn.
Trong dòng chảy của phát triển, việc bảo tồn và phát huy các nghề truyền thống không chỉ là trách nhiệm của riêng người dân mà còn cần sự chung tay của cả cộng đồng. Khi được hỗ trợ đúng hướng – từ cải tiến kỹ thuật, xây dựng thương hiệu, quảng bá sản phẩm đến mở rộng thị trường tiêu thụ – những làng nghề như Việt An hoàn toàn có thể vừa gìn giữ được hồn quê, vừa tạo sinh kế ổn định cho người dân, góp phần phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững.
Mỗi tấm bánh tráng Việt An hôm nay không chỉ mang hương vị của đồng quê mà còn mang theo khát vọng vươn xa. Từ những gian bếp nhỏ luôn đỏ lửa, từ những đôi bàn tay chai sần nhưng đầy tâm huyết, sản phẩm truyền thống đang từng bước tìm đường đến với những thị trường rộng lớn hơn. Và trên hành trình ấy, mỗi chiếc bánh không chỉ chuyên chở hương vị quê hương mà còn kể câu chuyện về sự cần cù, lòng yêu nghề và khát vọng gìn giữ bản sắc văn hóa của người dân Việt An. Đó chính là hồn quê còn mãi trong từng tấm bánh tráng – mộc mạc, chân thành nhưng bền bỉ và giàu sức sống như chính con người nơi đây.