1. Trồng rau trong nhà lưới
Trồng rau trong nhà lưới chủ yếu áp dụng cho các loại rau ăn lá, rau gia vị sản xuất trong nhiều năm. Công nghệ này được áp dụng và đã có từ lâu trong sản xuất trồng trọt. Sử dụng nhà lưới để trồng rau có nhiều ưu và nhược điểm sau:
* Ưu điểm:
+ Như hạn chế được tác hại của mưa, gió, ảnh hưởng đến cây rau;
+ Làm giảm bớt cường độ ánh sáng trực xạ khi thời thời tiết nắng nóng;
+ Ngăn được một số loại côn trùng, sâu, bệnh gây hại rau...;
+ Rau sinh trưởng phát triển tốt và mẫu mã đẹp ...
* Nhược điểm:
+ Chi phí đầu tư cao;
+ Diện tích trồng rau bị hạn chế;
+ Quảng Nam do thời tiết thường xuyên xuất hiện mưa bão nên dễ hư hỏng.
Hình 1: Nhà lưới trồng rau
* Ứng dụng nhà lưới hiện nay
Việc trồng rau trong nhà lưới đã được nhiều nơi thực hiện rất thành công: TPHCM, Đà Lạt, Vũng Tàu, Đồng Nai, Bình Dương và một số địa phương khác trên phạm vi cả nước.
Tại Quảng Nam, trong thời gian qua cũng đã ứng dụng mô hình nhà lưới trong sản xuất rau an toàn cho năng suất cao như tại vùng rau Trà Quế - Hội An. Nhưng hiện nay đầu ra sản phẩm còn thấp và bấp bênh nên việc ứng dụng mô hình nhà lưới mang lại hiệu quả kinh tế chưa cao. Chủ yếu sử dụng kiểu nhà lưới hở, không sử dụng nhà lưới kín.
2. Trồng rau sử dụng lưới che theo luống
* Ưu điểm:
+ Hạn chế ánh sáng trực xạ và mưa ảnh hưởng trực tiếp đến cây rau;
+ Chi phí thấp và dễ dàng di chuyển và bảo quản;
+ Giá thành thấp sử dụng nhiều năm.
* Nhược điểm
+ Khó khăn hơn trong khâu chăm sóc;
+ Tốn nhiều công;
+ Chỉ áp dụng cho các loại rau ăn lá.
3. Sử dụng màng phủ nông nghiệp trong sản xuất rau
Hình 2: Trồng rau sử dụng màng phủ nông nghiệp
* Ưu điểm:
- Tăng hiệu quả sản xuất: Những kết quả nghiên cứu sử dụng màng phủ để trồng rau (dưa leo, cà chua, ớt, khổ qua, đậu que, dưa hấu ...) trồng rau sử dụng màng phủ nông nghiệp.
+ Năng suất rau bình quân quanh năm cao hơn phương pháp canh tác truyền thống (phủ rơm hoặc không phủ) từ 10 - 30% trong cùng điều kiện canh tác, nhờ nhiều yếu tố nhưng chủ yếu hạn chế cỏ dại và tăng cường khả năng quang hợp của rau (mặt xám bạc phản chiếu ánh sáng). Đặc biệt ở những vùng đất có nhiều khó khăn như tỉ lệ cát cao, nưới tưới khan hiếm (nước mặn) năng suất có thể cao hơn 50 - 100%. Rõ ràng màng phủ khắc phục được một phần yếu tố bất lợi của môi trường.
+ Hiệu quả tăng cũng khoảng 20 - 30% so với phủ rơm (tương ứng với phần năng suất tăng) sau khi đã trừ hết các chi phí đầu tư kể cả chi phí màng phủ. Bởi vì, sử dụng màng phủ giảm chi phí làm cỏ, thuốc trừ sâu bệnh và phân bón.
+ Kỹ thuật mới tương đối đơn giản, người dân có thể thực hiện được trên đất chuyên rau hoặc đất trồng lúa để trồng rau quanh năm.
- Hạn chế côn trùng gây hại:
Màu xám bạc của màng phủ có tác dụng phản chiếu ánh sáng mặt trời nên không chỉ cung cấp thêm ánh sáng mà còn xua đuổi rầy mềm, bù lạch (côn trùng môi giới truyền bệnh siêu vi khuẩn gây xoăn đọt), bọ rầy dưa. Ngoài ra, còn giảm ấu trùng bọ rầy dưa cắn phá rễ cây dưa; giảm sâu ăn tạp, sâu trưởng thành lẫn trốn dưới đất lên cắn phá cây rau vào ban đêm. Vì vậy, sử dụng màng phủ giảm số lần phun xịt thuốc sâu trên rau đặc biệt là giai đoạn cây con (20 ngày sau khi trồng).
- Hạn chế bệnh hại:
Màng phủ cách ly mầm bệnh tấn công từ đất hay từ rơm, rạ lên cây, bề mặt màng phủ khô nhanh sau khi mưa, bộ lá gốc luôn khô ráo, không thuận lợi cho nấm bệnh phát triển nên giảm được bệnh do nấm có nguồn gốc trong đất gây ra như: Rhizoctonia, Sclerotium... trên gốc thân.
- Hạn chế cỏ dại:
Màng phủ có một mặt đen (ở mặt dưới) ngăn cản ánh sáng mặt trời, làm hạt cỏ bị chết trong màng phủ, không cần làm cỏ trên mặt liếp trong suốt thời gian cây rau ở ngoài đồng. Cỏ dại không những cạnh tranh dinh dưỡng với rau mà còn là nơi trú ngụ của côn trùng gây hại ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của cây rau.
- Điều hoà độ ẩm mặt đất và giữ cấu trúc đất:
Mùa nắng mặt đất có màng phủ ngăn cản sự bốc hơi, giữ độ ẩm tốt, đỡ công tưới nước. Mùa mưa, lượng nước mưa không trực tiếp rơi trên mặt liếp nên rễ cây không bị úng nước, mặt liếp không bị xói mòn, không lèn mặt, đất giữ cấu trúc tơi xốp và độ ẩm ổn định trong suốt mùa vụ nên bộ rễ phát triển tối đa, rộng khắp mặt liếp.
* Nhược điểm:
- Giá thành cao, đòi hỏi có vốn để mua bạcáp dụng trong sản xuất;
- Nilon thải ra gây ô nhiễm môi trường.
4. Trồng rau bằng phương pháp thủy canh
- Ưu điểm:
+ Thích hợp cho sản xuất rau an toàn tại gia đình;
+ Dễ quản lý, ít sâu bệnh hại;
+ Chủ động nước, tiết kiệm phân bón;
+ Tận dụng được các diện tích trồng trong nhà (sân, ban công…) miễn đủ sáng.
- Nhược điểm: Cần nhiều vốn, không chủ động về dịch dưỡng nên khó phát triển rộng.
5. Trồng rau trên đất sạch
Hình 3: Trồng rau mầm trên đất sạch
- Ưu điểm:
+ Thích hợp với việc sản xuất rau hữu cơ, rau sạch, rau an toàn…;
+ Trồng cách ly bằng giá thể sạch nên dễ quản lý môi trường đất, nước và dịch bệnh;
+ Cây đầy đủ điều kiện tự nhiên, phát triển bình thường;
+ Tiết kiệm vật tư, phân bón, thuốc BVTV và nước, qua hiệu quả sử dụng cao (do cây trồng sử dụng nước, phân bón với hiệu quả cao).
- Nhược điểm:
+ Tốn kém về chi phí, công lao động;
Ngoài các tiến bộ kỹ thuật trên còn nhiều phương pháp trồng rau mang lại hiệu quả kinh tế cao như trồng rau bằng hệ thống khí canh, là một ứng dụng công nghệ cao, phù hợp với sản xuất nông nghiệp trong thành thị, nơi có diện tích đất canh tác giảm dần, môi trường canh tác bị ô nhiễm và thị trường yêu cầu sản phẩm có chất lượng cao. Các mô hình này đã được ứng dụng thành công tại Viện sinh học Nông nghiệp và Viện nghiên cứu rau quả của Trường Đại học nông nghiệp Hà Nội… và ngày càng được ứng dụng rộng rãi.
Tại Quảng Nam các tiến bộ kỹ thuật trên đã được áp dụng và đưa vào sản xuất như Mô hình trồng rau thủy canh tại Điện Ngọc, TP.Tam Kỳ; trồng rau trong nhà lưới tại làng rau Trà Quế - Hội An, trồng rau sử dụng lưới che theo luống tại HTX Bình Triều - Thăng Bình;....