1. Cách tiến hành.
1.1. Chọn mùn cưa.
- Mùn cưa sử dụng để trồng nấm có thể ở dạng tươi hoặc khô, yêu cầu không bị nhiễm mốc, không bị dính hoá chất hoặc lẫn đất cát.
- Mùn cưa của tất cả các loại cây gỗ không có tinh dầu và độc tố được sử dụng để trồng nấm mèo. Tốt nhất là mùn cưa cây cao su, bồ đề hoặc của cây mít, duối, sung, ngái...
1.2. Xử lý mùn cưa.
*Bước 1: sàng mùn cưa
- Sàng mùn cưa để loại bỏ các mảnh gỗ vụn, dăm bào, các nhóm mùn cưa thô hoặc đá sỏi. Trước khi sàn phải phơi mùn cưa cho khô.
*Bước 2: Pha nước vôi
- Cân 3,5kg vôi tôi hòa với 1000lit nước sạch
- Khuấy đều dung dịch cho đến khi vôi tan hoàn toàn, kiểm tra pH đạt từ 12 - 13 là đạt yêu cầu.
*Bước 3: Làm ướt mùn cưa
- Trải mùn cưa ra nền sạch, độ dày từ 20 - 30cm;
- Tưới nước vôi lên lớp mùn cưa vừa trải, dùng xẻng trộn 3 - 4 lần cho mùn cưa thấm đều nước với nước vôi, đạt màu nâu sẫm là được.
- Cứ tiếp tục như vậy cho đến hết mùn cưa, mùn cưa sau khi làm ướt đều với nước vôi sẽ có màu nâu sẫm đồng đều.
- Kiểm tra độ ẩm: khi nắm mùn cưa lại trong tay và thả ra không bị vỡ thì đạt yêu cầu (từ 65 - 70% trước khi ủ đống).
*Bước 4: Ủ đống và đảo đống ủ
- Ủ đống 2 - 3 ngày, đảo đống ủ, ủ tiếp 2 - 3 ngày.
2. Làm giá thể.
*Bước 1: Phối trộn phụ gia
Tùy theo công thức mà trộn đều mùn cưa với phụ gia rồi đóng giá thể.
Công thức 1: Đối với mùn cưa cao su, bồ đề
- Mùn cưa khô : 100kg
- Bột ngô : 3 - 5kg
- Cám gạo : 3 - 5kg
- Bột nhẹ : 1 - 1,5kg
Công thức 2: Đối với mùn cưa tạp
- Mùn cưa khô : 100kg
- Bột ngô : 3,0 - 5,0 kg
- Cám gạo : 3,0 - 5,0 kg
- Bột nhẹ (CaCO3) : 1,0 kg
- Urê : 0,1 kg
- DAP : 0,1kg
- Magie sunphat : 0,1 kg
- Đường kính : 0,5kg
Đảo trộn mùn cưa với phụ gia, hóa chất cho đến khi đều nhau, kiểm tra lại độ ẩm trước khi đóng túi giá thể đạt từ 60 - 65%.
*Bước 2: Đóng túi giá thể
- Cho mùn cưa vào 1/3 túi nilon (kích thước: 19 x 37cm) đã được gấp đáy vuông;
- Nén mùn cưa lại bằng cách dùng hai tay nắm miệng túi và thổ mạnh khối
mùn cưa xuống đất;
- Dùng các đầu ngón tay ấn vào 4 góc túi giá thể tạo đáy túi vuông; Đổ thêm mùn cưa vào túi, thổ mạnh và dùng các đầu ngón tay nén khối mùn cưa để tạo túi mùn cưa căng, tròn đều, trọng lượng túi sau khi đóng xong phải đạt 1,2 - 1,4 kg.
- Sau đó túm đầu nilon và cho luồn qua cổ bịch, bẻ quặt xuống để cổ bịch nằm giữa hai lớp nilon. Dùng dây chun buộc chặt cổ bịch, lấy bông không thấm nước vê tròn thành nút và nút chặt vào cổ bịch, đậy nắp lại.
*Bước 3: Thanh trùng túi giá thể
- Hấp trong thùng phi (hấp cách thủy), thời gian từ 10 – 12 giờ, nhiệt độ trong giữa túi mùn cưa đạt từ 950C – 1000C.
- Nếu có nồi áp suất, hấp ở nhiệt độ : 1200C – 1250C trong thời gian từ 120 – 180 phút.
- Để triển khai sản xuất lớn, ta dùng phương pháp hấp trong hơi nước bão hòa, thời gian từ 9 – 10 giờ bằng cách xây lò. Mỗi mẻ hấp có thể hấp từ 600 – 800 túi mùn cưa, tùy theo thể tích của buồng hấp nhỏ hay lớn.
3. Cấy giống.
Sau khi đã hấp, chuyển túi mùn cưa ra phòng cấy, để nguội rồi tiến hành cấy giống.
3.1. Cấy giống dạng hạt.
Nếu sử dụng giống làm trên hạt thì dùng que sắt khều giống từ lọ hoặc túi giống sang túi mùn cưa lắc đều lên trên bề mặt túi. Tỷ lệ giống cấy 1,2% so với trọng lượng túi mùn cưa.
3.2. Cấy giống dạng que.
- Đưa panh kẹp vào trong chai meo giống, kẹp lấy một cọng meo, xoay tròn để tách khỏi các cọng meo khác rồi đưa cọng meo ra khỏi chai.
- Đặt túi giá thể nằm ngang, cấy cọng meo vào lỗ, ấn mạnh tay cho cọng meo cắm sâu vào nguyên liệu rồi rút panh kẹp ra ngoài.
* Lưu ý: Quá trình cấy giống phải làm trong phòng kín, sạch sẽ và thao tác trên ngọn lửa đèn cồn. Sau khi cấy giống chuyển các túi mùn cưa vào phòng ươm sợi.
4. Nuôi sợi và rạch bịch.
4.1. Nuôi sợi.
Phòng nuôi sợi phải sạch sẽ, thông thoáng và có giàn nhiều tầng (4 – 5 tầng), mỗi tầng cách nhau 50cm hoặc có thể treo (xỏ) thành xâu để tăng diện tích sử dụng. Nhiệt độ phòng thích hợp nhất là 25 – 300C và không cần ánh sáng. Thời gian nuôi sợi kéo dài từ 20 – 25 ngày, lúc này hệ sợi nấm đã ăn kín đến đáy túi tạo nên màu trắng đồng nhất, giá thể rắn chắc là tốt.
4.2. Rạch bịch.
- Dùng dao nhọn, sắc rạch 4 – 6 vết rạch xung quanh túi nấm.
- Khoảng cách giữa các vết rạch phải đều nhau và vị trí so le nhau.
- Rạch theo kiểu đường xiên, không nên rạch thẳng.
Chú ý: Mỗi đường rạch đảm bảo dài 3 - 4cm, sâu 2 - 3mm. Nếu vết rạch ngắn, không đủ sâu thì nấm ra ít, ngược lại, vết rạch quá dài và sâu thì dễ bị nhiễm.
4.3. Treo bịch.
- Úp miệng túi quay xuống phía dưới và đặt bịch cách nhau 15 - 20 cm để khi nấm ra không chạm vào nhau, mỗi dây treo được 7 - 8 túi có độ cao 1,5 - 1,6m.
- Cách treo và bố trí làm sao để thuận tiện cho việc tưới nước, vệ sinh, chăm sóc và thu hái.
5. Chăm sóc và thu hái.
5.1. Chăm sóc.
- Sau khi rạch túi không được tưới nước trực tiếp lên các túi nấm, chỉ được tưới nước xuống nền nhà hoặc phun nước lên vách để hạ nhiệt độ và giữ ẩm cho môi trường nhà trồng.
- Khi bắt đầu xuất hiện mầm quả thể tại các vết rạch thì bắt đầu tưới nước trực tiếp lên túi nấm và tưới liên tục, ngày tưới 4 - 5 lần.
- Cách tưới tốt nhất là dùng bình bơm phun sương lên mặt túi, không được tưới nước trực tiếp quá mạnh lên quả thể nấm làm cho tai nấm bị dập, nhũn, có thể làm chết nấm non.
Khi vực nhà nuôi trồng cần kín gió nhưng cũng cần có ánh sáng nhẹ. Luôn giữ độ ẩm trong phòng đạt trên 80% để mộc nhĩ không bị khô héo.
Nước tưới yêu cầu phải là nước sạch. Chăm sóc tốt sau vài ngày mộc nhĩ đã đạt kích thước đủ lớn, tiến hành thu hái.
5.2. Thu hái.
- Khi quả thể nấm mộc nhĩ đã xòe phẳng, mép hơi dợn sóng thì chúng ta tiến hành thu hái.
- Hái cả cụm rồi tách ra từng cây riêng biệt, làm nhẹ nhàng tránh giập nát cánh mộc nhĩ. Đem mộc nhĩ rửa và cắt sạch phần gốc có bám mùn cưa.
- Thu hái theo lứa, mỗi lứa khoảng 10 ngày. Sau khi hái nghỉ tưới 3 – 5 ngày, nhưng vẫn duy trì độ ẩm của môi trường sau đó chăm sóc như lứa đầu để tiếp tục thu hái các lứa tiếp theo. Giai đoạn thu hoạch kéo dài 30 – 45 ngày. Khi kết thúc một đợt nuôi trồng phải dọn sạch các túi mùn cưa và vệ sinh khi vực nuôi trồng.