Trong những năm qua, nhờ có những chủ trương định hướng đúng đắn của tỉnh, công với sự hưởng ứng tích cực của bà con nông dân mà ngành chăn nuôi của tỉnh đã có bước phát triển đáng kể. Đàn gia súc, gia cầm ổn định về số lượng, cơ cấu giống, chất lượng con giống và giá trị sản phẩm chăn nuôi đã được cải thiện nhiều, góp phần quan trọng đưa giá trị sản xuất nông nghiệp nói chung tăng trưởng liên tục.
Chăn nuôi bò thâm canh có chuồng trại
Tuy nhiên, ở một số nơi, không ít bà con nông dân chưa quan tâm đúng mức việc bảo vệ đàn trâu bò, đặc biệt là khâu chăm sóc, nuôi dưỡng trong lúc thời tiết chuyển mùa, mưa lạnh kéo dài. Vì vậy mà gặp không ít rũi ro, làm thiệt hại lớn đến sản xuất chăn nuôi và hiệu quả kinh tế của gia đình.
Để giúp bà con nông dân nắm bắt thêm một số kiến thức cơ bản nhằm áp dụng vào thực tế sản xuất, hạn chế những rũi ro trong quá trình chăn nuôi, chúng tôi xin giới thiệu một số biện pháp chăm sóc, bảo vệ đàn trâu bò trong mùa mưa lạnh ở miền núi.
Một là, về chuồng trại
1 - Tùy điều kiện mỗi địa phương mà sử dụng các vật liệu khác nhau để làm chuồng, nhưng phải chắc chắn và đảm bảo đủ diện tích nuôi nhốt trâu, bò.
2 - Kiểm tra, gia cố lại nền chuồng, mái che, tường bao quanh.
3- Thường xuyên bổ sung thêm chất độn chuồng đảm bảo nền chuồng luôn khô ráo, sạch sẽ trong mùa đông.
4- Dùng phên nứa hoặc bạt che chắn chuồng nuôi đảm bảo đủ ấm, không bị gió lùa, mưa hắt vào làm ẩm, ướt.
* Trong những ngày thời tiết rét đậm, rét hại, hoặc mưa nhiều người chăn nuôi cần thực hiện dồn trâu, bò về chuồng, lán tạm.
1- Tuyệt đối không thả rông tự do ngoài đồng, ngoài bãi chăn thả, trên rừng qua đêm.
2 - Có thể thực hiện biện pháp chống rét cho trâu, bò vào ban đêm bằng cách dùng chăn, bao tải khoác cho trâu, bò,
3- Hoặc có thể dùng bóng điện, đốt than củi, trấu, rơm… để sưởi ấm cho trâu, bò đặc biệt là trâu, bò già, bê, nghé (do khả năng chống lạnh kém).
Hai là, về thức ăn
* Trước khi bước vào mùa mưa lạnh :
- Chuẩn bị đầy đủ cây thức ăn cho trâu, bò. Nếu có đất trồng cỏ hoặc bãi chăn chủ động thì đảm bảo diện tích khoảng 300 m2/con (đủ theo nhu cầu ăn tự do).
- Tận dụng triệt để nguồn phế phụ phẩm nông nghiệp để chế biến, dự trữ thức ăn cho đàn trâu, bò, đặc biệt là rơm, thân, lá cây ngô, ngọn lá sắn... để bảo quản khô hoặc hoạch ủ chua, dự trữ để bổ sung phần thiếu hụt thức ăn trong mùa mưa lạnh (đảm bảo mỗi hộ chăn nuôi tối thiểu có 01 cây rơm dự trữ).
* Trong mùa mưa lạnh (trời rét nhẹ) : Sau khi chăn thả về, ban đêm cho trâu, bò ăn thêm 10-15 kg thức ăn/con/ngày, trong đó: 7 - 10 kg cỏ tươi xanh hoặc cỏ ủ chua, 2 - 3 kg rơm, 1 - 2 kg thức ăn tinh, cho uống nước ấm pha muối loãng (20 - 30g muối/con/ngày).
* Khi trời rét đậm, rét hại, cho trâu, bò nghỉ làm việc, nuôi nhốt hoàn toàn tại chuồng, cho ăn đảm bảo đầy đủ dinh dưỡng, khẩu phần ăn từ 30 - 40 kg thức ăn/con/ngày, trong đó: 26-34 kg cỏ tươi xanh hoặc cỏ ủ chua, 3-4 kg rơm, 1-2 kg thức ăn tinh, cho uống nước ấm pha muối loãng (20-30g muối/con/ngày).
* Không cho ăn các loại thức ăn bị nấm mốc, ôi thiu. Thắc ăn thô xanh thu hái trong mùa mưa cần rửa bằng nước sạch, hong cho ráo nước trước khi chi ăn để tránh bị ngộ độc hoặc nhiễm bệnh đường ruột.
Ba là, về chăm sóc, nuôi dưỡng
- Tăng cường chế độ chăm sóc, nuôi dưỡng, đảm bảo khẩu phần ăn đủ dinh dưỡng và đảm bảo sức khoẻ cho đàn trâu, bò để chống rét, chống bệnh dịch.
- Những con trâu, bò già, yếu cần có kế hoạch nuôi vỗ béo để bán giết thịt, hoặc phải có chế độ chăm sóc đặc biệt để đảm bảo sức khoẻ chống lại đói, rét trong vụ đông - xuân.
- Đối với bê, nghé cần có chế độ chăm sóc hợp lý để tăng cường sức đề kháng với bệnh, dịch và giá rét trong mùa mưa lạnh. Buổi sáng nên thả trâu bò ra bãi chăn trể, buổi chiều cho trâu bò về chuồng sớm.
- Nếu nhà có điều kiện thì có thể bổ sung thêm thức ăn có dinh dưỡng cao như : rĩ mật đường, bánh đa dinh dưỡng ...và sử dụng một số thuốc tăng cường sức đề kháng cho trâu, bò.
Bốn là, về phòng, chống bệnh dịch
- Thực hiện tiêm phòng các loại vắc xin phòng các bệnh truyền nhiễm cho 100% số trâu, bò, bê, nghé trong diện phải tiêm phòng định kỳ 2 lần/năm (vụ Xuân – Hè vào tháng 3-4, vụ Thu - Đông vào tháng 9 - 10) hoặc tiêm phòng bổ sung cho trâu, bò chưa được tiêm phòng chính vụ, theo quy định của thú y.
- Tổ chức tẩy ký sinh trùng đường máu, ký sinh trùng đường ruột cho trâu, bò, bê, nghé (tiên mao trùng, giun đũa cho bê, nghé,...).
- Định kỳ thực hiện vệ sinh, tiêu độc, khử trùng chuồng trại, khu vực chăn nuôi, xử lý chất thải chăn nuôi theo phương pháp ủ phân bằng vôi bột để tiêu diệt mầm bệnh, hạn chế dịch bệnh phát sinh và lây lan.
- Hàng ngày kiểm tra, giám sát chặt chẽ đàn trâu, bò để có biện pháp xử lý kịp thời khi bệnh dịch xảy ra. Khi thấy trâu, bò có những biểu hiện khác thường như: bỏ ăn, sốt cao, đi lại chậm chạp, không nhai lại... cần báo ngay với cơ quan Thú y để kiểm tra theo dõi và có biện pháp phòng trị .
- Không mua thịt gia súc bị bệnh về sử dụng, không tiếp xúc với các ổ dịch nếu không có nhiệm vụ liên quan. Thực hiện đúng và đầy đủ qui trình phòng chống dịch khi có dịch bệnh xảy ra