Đại biểu tham quan mô hình - Ảnh: Thành Chung
Có lẽ ít có lĩnh vực, ngành nghề nào mà hai từ “mô hình” được nhắc đến nhiều như lĩnh vực khuyến nông. Bởi vì, xây dựng và nhân rộng mô hình là một nhiệm vụ quan trọng tiêu biểu, là cơ sở để đánh giá hiệu quả của công tác khuyến nông. Một mô hình hay và hiệu quả sẽ được nhân rộng và có sức lan tỏa mạnh mẽ ra nhiều vùng, được đông đảo bà con nông dân đồng tình hưởng ứng. Xử lý chất thải chăn nuôi bằng hầm bể biogas composite là một mô hình khuyến nông như thế.
Từ trước đến nay, tình trạng ô nhiễm môi trường ở khu dân cư nông thôn do sản xuất nông nghiệp diễn ra khá phổ biến, trong đó chất thải chăn nuôi là một trong những nguồn gây ô nhiễm đáng lo ngại hơn cả. Xuất phát từ thực trạng đó, Trạm Khuyến nông - Khuyến lâm huyện Điện Bàn đã chủ động ứng dụng công nghệ biogas chất liệu nhựa composite - là vật liệu siêu bền có thể tồn tại hàng trăm năm mà không bị axit ăn mòn để xử lý nguồn chất thải này.
Khởi động từ tháng 8 năm 2009 với 05 bể được lắp đặt thí điểm tại các xã Điện Thọ, Điện Hòa và Điện Dương, mô hình sớm nhận được sự đánh giá cao của bà con nông dân do có tính ưu việt vượt trội hơn hẳn so với các loại bể biogas truyền thống về tính cơ động, tiện ích, an toàn và tuổi thọ cao.
Thực tế cho thấy: Bể biogas composite có hiệu suất sinh khí cao gấp 1,2-1,5 lần so với bể truyền thống, bể có tính năng tự động xả khí nên không cần van an toàn. Có thể lắp đặt bể ở mọi địa hình khác nhau với thời gian chỉ sau 2-3h đồng hồ; quá trình vận hành có nhiều phụ kiện tiện ích đi kèm như: bếp đun nấu, đèn thắp sáng, đèn sưởi.... Chất thải chăn nuôi qua công nghệ biogas composite đã được xử lý triệt để nên môi trường không còn mùi hôi thối, chất bã này có thể trực tiếp dùng làm phân bón cho cây trồng.
Tất cả những yếu tố đó là nguyên nhân làm cho mô hình Xử lý chất thải chăn nuôi bằng hầm bể biogas composite tạo được lòng tin nơi bà con nông dân, từng bước được nhân rộng thành công và có sức lan toả mạnh mẽ trong thời gian qua. Từ một mô hình khuyến nông với số lượng chỉ vài bể, đến nay mô hình đã được nhân rộng ra toàn huyện với số lượng lên đến vài trăm bể. Từ chỗ lắp đặt 01 bể để xử lý chất thải chăn nuôi cho hộ gia đình, Trạm đã phát triển mô hình thành hệ thống gồm 2-4 bể được kết nối với nhau để xử lý chất thải cho các trang trại, các lò giết mổ gia súc. Hiện tại, tất cả các bể đang vận hành tốt.
Hiệu quả của mô hình không chỉ dừng lại trong phạm vi huyện Điện Bàn mà được nông dân ở các huyện và các tỉnh lân cận tìm đến tham quan học tập. Xuất phát từ nhu cầu của đông đảo bà con, Trạm đã phát triển công việc này thành hoạt động dịch vụ trên toàn tỉnh Quảng Nam và một số huyện ở thành phố Đà Nẵng, phổ biến như: Duy Xuyên, Thăng Bình, Quế Sơn, Núi Thành, Hiệp Đức, Đồn biên phòng 653 ở Nam Giang, Hội An, Hoà Quý, .... Dịch vụ này đã tạo ra việc làm thường xuyên cho 02 lao động phổ thông, góp phần đào tạo được đội ngũ thợ lành nghề, sẵn sàng lắp đặt khi có yêu cầu.
Việc nuôi dưỡng và phát triển mô hình thông qua hình thức dịch vụ là cơ sở làm cho mô hình có sức lan toả rộng từ phạm vi một huyện ra toàn tỉnh, từ vùng đồng bằng đến trung du và miền núi, từ nông thôn ra thành thị... Quan trọng hơn, Trạm đã làm tốt công tác thông tin tuyên truyền để nâng cao nhận thức cho người nông dân, để họ ngày càng hiểu rõ và yên tâm đầu tư. Thời gian qua, Trạm đã mở nhiều lớp tập huấn với nội dung chuyên sâu về Kỹ thuật vận hành và sử dụng bể biogas composite cho các hộ dân đã lắp đặt nhằm giúp bà con tự khắc phục các sự cố thường gặp, góp phần phát huy hiệu quả của mô hình.
Việc sử dụng hầm biogas để xử lý chất thải chăn nuôi không còn là vấn đề mới mẻ đối với người nông dân, nhu cầu lắp đặt ngày càng lớn. Hiện nay, xử lý chất thải chăn nuôi bằng bể biogas composite đã và đang tạo ra bước đột phá về xử lý môi trường trong chăn nuôi tại huyện Điện Bàn nói riêng và cả nước nói chung. Mô hình này cùng với một số mô hình chăn nuôi khác đã góp phần phát triển chăn nuôi gia súc gia cầm của huyện Điện Bàn theo hướng an toàn dịch bệnh... làm cho môi trường nông thôn sạch đẹp hơn. Đây là một tiêu chí quan trọng mà các địa phương cần phải phấn đấu đạt được trong quá trình xây dựng NTM. Và, đó cũng là lý do làm nên sức lan tỏa mạnh mẽ của một mô hình khuyến nông.