Làng nghề nước mắm Nam Ô là một trong những biểu tượng của văn hoá ẩm thực miền Trung, nổi tiếng với nghề làm nước mắm truyền thống đã tồn tại hơn 400 năm. Nghề này được bảo tồn và phát triển qua nhiều thế hệ, từ những thùng ủ chượp cổ truyền đến quy trình chế biến thủ công đặc trưng, tạo nên những giọt nước mắm nguyên chất với hương vị đậm đà, thơm nồng không lẫn vào đâu được.
Theo thống kê, làng nghề hiện có khoảng 260 hộ dân tham gia làm nước mắm, với hơn 300 lao động trực tiếp góp phần duy trì nghề truyền thống này. Trong đó khoảng 70 hộ là thành viên chính thức của Hội làng nghề nước mắm truyền thống Nam Ô, gồm nhiều hợp tác xã và cơ sở chế biến quy mô lớn cùng các thương hiệu riêng.
Những ngày cuối năm – mùa sản xuất cao điểm
Từ sáng sớm, các thùng ủ chượp được kiểm tra kỹ lưỡng, cá cơm than tươi rói được lựa chọn cẩn thận và trộn đều với muối theo đúng tỷ lệ truyền thống. Hương mặn mòi của biển hoà quyện cùng mùi men chượp thơm phức lan toả khắp làng nghề, tạo nên một không khí lao động đầy nhộn nhịp. Đây là thời điểm người làm mắm tất bật chuẩn bị nguồn hàng phục vụ cho nhu cầu tăng cao vào dịp Tết, không chỉ trong nước mà cả cho những người con xa quê và du khách chọn làm quà biếu.
Theo chia sẻ của nhiều hộ sản xuất, mỗi dịp Tết nhu cầu nước mắm Nam Ô tăng mạnh. Các cơ sở đều chủ động tăng sản lượng, đồng thời chú trọng nâng cao chất lượng và đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Khách hàng tìm đến nước mắm Nam Ô không chỉ vì hương vị truyền thống thơm ngon mà còn vì uy tín của làng nghề lâu đời, khiến không khí sản xuất trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết.
Được tôn vinh và khẳng định giá trị
Giá trị đặc biệt của nước mắm Nam Ô không chỉ nằm ở hương vị truyền thống mà còn được công nhận chính thức là di sản văn hoá phi vật thể quốc gia do Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch công nhận, khẳng định tầm quan trọng của nghề trong đời sống văn hoá và ẩm thực Việt Nam.
Trong năm 2024, nước mắm Nam Ô tiếp tục ghi dấu ấn mới khi được cấp Chứng nhận chỉ dẫn địa lý (Geographical Indication – GI) là chỉ dẫn địa lý đầu tiên của thành phố Đà Nẵng dành cho một sản phẩm truyền thống. Chứng nhận này xác nhận nguồn gốc, danh tiếng và chất lượng đặc thù của nước mắm Nam Ô, giúp bảo vệ thương hiệu, mở rộng thị trường và nâng tầm giá trị sản phẩm trên thị trường trong và ngoài nước.
Niềm tự hào nghề truyền thống
Niềm phấn khởi của những người làm mắm Nam Ô khi sản phẩm của họ được tin dùng trong dịp Tết là cảm xúc rất đặc biệt, vừa ấm áp, vừa tự hào. Mỗi phản hồi tích cực từ khách hàng, những lời khen “mắm thơm, đậm vị, đúng chất xưa” như là nguồn động lực lớn để tiếp tục giữ nghề, giữ vị và giữ cái hồn truyền thống giữa nhịp sống hiện đại.
Một chén mắm nhỏ trong mâm cơm Tết, bên cạnh bánh chưng, dưa hành, thịt kho, mang theo cả biển trời, công sức và tâm huyết của bao thế hệ người làm mắm. Khi khách hàng lựa chọn nước mắm Nam Ô, đó không chỉ là chọn một sản phẩm mà còn là chọn niềm tin vào chất lượng, sự nguyên chất và giá trị văn hoá lâu đời.
Bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống
Người làm nghề Nam Ô không chỉ giữ gìn kỹ thuật làm mắm mà còn truyền lại tinh thần lao động, sự tỉ mỉ, chữ “tâm” và chữ “tín”, những giá trị làm nên linh hồn của nghề. Việc truyền nghề cho thế hệ trẻ được nhìn nhận như việc gieo những “hạt mầm” hy vọng: nghề truyền thống không chỉ là di sản mà còn có thể phát triển song hành cùng khoa học, công nghệ và tư duy mới. Khi người trẻ hiểu và trân trọng nguồn gốc, họ sẽ có động lực để đổi mới, sáng tạo nhưng vẫn giữ trọn bản sắc nghề quê hương.
Không khí sản xuất nhộn nhịp những ngày giáp Tết không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân mà còn góp phần quan trọng trong công cuộc gìn giữ và phát huy giá trị của làng nghề truyền thống.
Một mùa xuân mới đang đến gần, hứa hẹn nhiều khởi sắc cho nghề làm nước mắm Nam Ô – một biểu tượng văn hoá ẩm thực đậm đà bản sắc Việt.