Hơn ba thập kỷ qua, trên khắp các vùng quê, hình ảnh người cán bộ khuyến nông gắn bó với đồng ruộng, trang trại và người nông dân đã trở nên quen thuộc. Từ những buổi tập huấn, hội thảo đầu bờ đến các mô hình trình diễn ngay tại ruộng đồng, hoạt động khuyến nông đã góp phần đưa tiến bộ khoa học kỹ thuật và thông tin thị trường đến gần hơn với người sản xuất.

Nhân dịp kỷ niệm 33 năm Ngày thành lập Hệ thống Khuyến nông Việt Nam (02/3/1993 – 02/3/2026), nhìn lại chặng đường phát triển có thể thấy rõ vai trò của công tác khuyến nông trong việc đưa khoa học kỹ thuật vào sản xuất, đồng hành cùng người nông dân và các chủ thể nông nghiệp trong quá trình đổi mới và phát triển của ngành nông nghiệp.

Cầu nối đưa chủ trương và khoa học vào thực tiễn sản xuất

Trong suốt quá trình phát triển của ngành nông nghiệp, khuyến nông luôn giữ vai trò là cầu nối giữa cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp và người sản xuất. Thông qua hệ thống khuyến nông, nhiều chủ trương, chính sách của ngành được truyền tải kịp thời đến cơ sở; đồng thời các tiến bộ khoa học kỹ thuật được phổ biến và tổ chức áp dụng vào thực tiễn sản xuất.

Các hoạt động như tập huấn, hội thảo đầu bờ, xây dựng mô hình trình diễn, tư vấn kỹ thuật, … đã giúp người nông dân tiếp cận nhanh hơn với các phương thức canh tác tiên tiến, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng nông sản và hiệu quả kinh tế. Qua đó, khuyến nông không chỉ góp phần chuyển giao tri thức mà còn thúc đẩy quá trình đổi mới phương thức sản xuất trong nông nghiệp.

Bên cạnh đó, hoạt động tập huấn chuyển đổi số trong nông nghiệp cũng từng bước được triển khai, giúp cán bộ khuyến nông và nông dân tiếp cận các công cụ số phục vụ quản lý sản xuất, kết nối thông tin và tiêu thụ nông sản.

                  Cán bộ khuyến nông và các thành viên Tổ khuyến nông cộng đồng tham gia lớp tập huấn chuyển đổi số trong hoạt động khuyến nông

Hiện nay, khung pháp lý cho hoạt động khuyến nông cũng tiếp tục được hoàn thiện. Thông tư số 60/2025/TT-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã quy định rõ hơn về nội dung và phương thức hoạt động khuyến nông, tạo cơ sở để hệ thống khuyến nông các cấp triển khai hiệu quả các chương trình hỗ trợ sản xuất, chuyển giao kỹ thuật và phát triển các mô hình nông nghiệp phù hợp với điều kiện từng địa phương.

Đồng hành cùng nông dân và phát triển nông thôn bền vững

Trong thực tiễn, hoạt động khuyến nông không chỉ đơn thuần là chuyển giao kỹ thuật mà còn là sự tương tác và đồng hành giữa cán bộ khuyến nông với người nông dân. Thông qua các hoạt động tại cơ sở, người sản xuất có cơ hội trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ những khó khăn trong quá trình sản xuất để cùng tìm ra các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.

Một điểm nổi bật hiện nay là sự phát triển của khuyến nông cộng đồng, trong đó người nông dân không chỉ là đối tượng tiếp nhận mà còn trở thành chủ thể tích cực trong việc chia sẻ và lan tỏa kinh nghiệm sản xuất.

Lớp tập huấn nâng cao năng lực cho các thành viên Tổ khuyến nông cộng đồng.

Hệ thống khuyến nông trong nhiều năm qua còn góp phần hỗ trợ phát triển kinh tế – xã hội khu vực nông thôn, đặc biệt tại các vùng miền núi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Thông qua các mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện từng vùng, nhiều hộ dân đã từng bước thay đổi tập quán sản xuất, phát triển sinh kế bền vững và cải thiện đời sống.

Cán bộ khuyến nông hướng dẫn kỹ thuật sản xuất cho người dân tại khu vực miền núi.

Hướng tới khuyến nông hiện đại trong giai đoạn mới

Nông nghiệp Việt Nam đang chuyển mạnh sang sản xuất hàng hóa quy mô lớn và hội nhập sâu rộng với thị trường quốc tế. Trong giai đoạn này, hoạt động khuyến nông cũng đang từng bước đổi mới theo hướng hiện đại và chuyên nghiệp hơn.

Không chỉ dừng lại ở chuyển giao kỹ thuật, khuyến nông ngày càng tham gia sâu hơn vào việc tư vấn tổ chức sản xuất, hỗ trợ liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, qua đó góp phần hình thành và phát triển các chuỗi giá trị nông sản bền vững. Đồng thời, công tác khuyến nông ngày càng chú trọng cung cấp thông tin và dự báo phục vụ sản xuất, từ dự báo thời tiết, dịch bệnh đến thông tin thị trường và định hướng phát triển các sản phẩm nông nghiệp chủ lực, giúp người sản xuất chủ động hơn trong tổ chức sản xuất và tiêu thụ nông sản.

                   Mô hình trồng nấm ứng dụng công nghệ cao do cán bộ khuyến nông hướng dẫn triển khai, góp phần phát triển sản xuất theo hướng thích ứng và kinh tế tuần hoàn.

Những định hướng lớn của Đảng và Nhà nước đang tạo động lực quan trọng cho quá trình đổi mới này. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đã xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng để thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội. Trong lĩnh vực nông nghiệp, đây cũng là nền tảng quan trọng để đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong sản xuất cũng như trong hoạt động khuyến nông.

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng tiếp tục xác định phát triển nền kinh tế theo mô hình tăng trưởng mới, trong đó khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế; đồng thời thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế số và kinh tế tuần hoàn. Trong lĩnh vực nông nghiệp, những định hướng này đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới hoạt động khuyến nông, tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ và hỗ trợ người nông dân tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị nông sản.

Quyết định của Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Chiến lược phát triển khuyến nông đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã đặt mục tiêu xây dựng hệ thống khuyến nông chuyên nghiệp, hiện đại, từng bước trở thành mạng lưới cung cấp tri thức, thông tin và dịch vụ hỗ trợ sản xuất cho nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp trong toàn ngành nông nghiệp.

Trong xu thế phát triển của nông nghiệp tri thức và nông nghiệp số, hệ thống khuyến nông đang từng bước trở thành mạng lưới tri thức nông nghiệp tại cơ sở, nơi kết nối thông tin, kinh nghiệm sản xuất và các tiến bộ khoa học kỹ thuật phục vụ người nông dân và các chủ thể sản xuất.

Có thể khẳng định rằng, trong tiến trình phát triển của ngành nông nghiệp, khuyến nông sẽ tiếp tục là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy đổi mới phương thức sản xuất và nâng cao giá trị nông nghiệp, góp phần xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, hiệu quả và bền vững. Với vai trò cầu nối tri thức, hệ thống khuyến nông sẽ tiếp tục đồng hành cùng người nông dân trong quá trình phát triển nông nghiệp xanh, hiện đại và hội nhập./.