Nắng nóng kéo dài làm giảm năng suất, chất lượng cây trồng, gia tăng chi phí sản xuất và tiềm ẩn nhiều rủi ro về sâu bệnh. Vì vậy, việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật phù hợp với điều kiện tự nhiên của Đà Nẵng là hết sức cần thiết nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Tại Đà Nẵng, nắng nóng thường đi kèm với:
- Độ ẩm không khí thấp, bốc hơi mạnh.
- Đất cát pha, khả năng giữ nước kém (đặc trưng vùng ven biển và trung du)
- Nguồn nước tưới hạn chế vào cao điểm mùa khô
Những yếu tố này dẫn đến:
- Cây nhanh bị thiếu nước, héo rũ vào giữa trưa
- Tăng nguy cơ cháy lá, rụng hoa, giảm đậu quả
- Một số cây rau ngắn ngày dễ bị già hóa nhanh, giảm chất lượng
- Sâu bệnh như nhện đỏ, bọ trĩ phát triển mạnh
Do đó, biện pháp kỹ thuật tại địa phương cần tập trung vào giữ ẩm, giảm nhiệt và tăng sức chống chịu cho cây.
1. Biện pháp tưới nước tiết kiệm, phù hợp điều kiện địa phương
Tại các vùng sản xuất nông nghiệp, việc sử dụng nước cần đặc biệt tiết kiệm và hiệu quả:
- Áp dụng tưới nhỏ giọt, tưới phun mưa cục bộ cho rau màu và cây ăn quả
- Tận dụng nguồn nước giếng khoan, ao hồ dự trữ, kết hợp bể chứa nước
- Tưới vào sáng sớm hoặc chiều mát, tránh tưới giữa trưa
- Tưới nhiều lần để duy trì độ ẩm ổn định
Đối với các vùng đất cát, nên kết hợp:
- Trộn thêm phân hữu cơ vi sinh, mùn để tăng khả năng giữ nước
- Sử dụng thêm các loại chế phẩm giữ ẩm đất
Hình 1: Công nghệ tưới tiết kiệm
3. Che phủ đất và giữ ẩm
Do đặc điểm đất dễ khô, che phủ đất là biện pháp rất hiệu quả:
- Tủ gốc bằng rơm rạ, cỏ khô, trấu
- Sử dụng màng phủ nông nghiệp cho rau màu
- Giữ lại một phần thảm cỏ tự nhiên để hạn chế bốc hơi nước
Nếu áp dụng tốt các biện pháp trên có thể giảm nhiệt độ đất từ 3–5°C; hạn chế mất nước; giảm công làm cỏ.
Đây là biện pháp đơn giản, chi phí thấp nhưng đặc biệt phù hợp với điều kiện sản xuất tại địa phương.
Hình 2: Tủ gốc bằng rơm rạ, sử dụng màng phủ nông nghiệp
4. Điều chỉnh chế độ bón phân hợp lý
Trong điều kiện nắng nóng, cần thay đổi cách bón phân:
- Tăng cường phân hữu cơ hoai mục để cải tạo đất
- Giảm lượng đạm, tránh làm cây phát triển lá non dễ mất nước
- Bổ sung kali và canxi giúp cây cứng cáp, chịu hạn tốt
- Sử dụng phân bón lá, vi lượng để tăng sức đề kháng
Ngoài ra, nên: Bón phân vào thời điểm mát, kết hợp tưới nước sau khi bón để tránh sốc nhiệt cho cây.
Hình 3: Tăng cường phân hữu cơ, tưới nước, màng phủ nông nghiệp
5. Che nắng và cải thiện vi khí hậu
Đối với sản xuất rau và hoa: Sử dụng lưới che nắng (50–70%), trồng xen cây tạo bóng mát như: chuối, cây họ đậu…
Các biện pháp này có thể giúp: Giảm cường độ ánh sáng, hạ nhiệt độ môi trường, tăng hiệu quả sinh trưởng của cây.
Hình 4: Che nắng bằng lưới
6. Lựa chọn giống cây trồng phù hợp với điều kiện khí hậu
Ưu tiên lựa chọn các loại giống chịu nhiệt, chịu hạn tốt trong mùa vụ nắng nóng.
Ngoài ra: Có thể điều chỉnh thời vụ gieo trồng trong khung lịch khuyến cáo để tránh cao điểm nắng nóng; Luân canh cây trồng để cải tạo đất.
7. Quản lý sâu bệnh trong điều kiện nắng nóng
Trong mùa khô nóng, cần chú ý: Thường xuyên kiểm tra đồng ruộng; Phát hiện sớm các đối tượng như: Nhện đỏ, Bọ trĩ, Rệp sáp... xuất hiện gây hại
Một số biện pháp xử lý khi phát hiện: Ưu tiên biện pháp sinh học; Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng liều lượng; Phun vào sáng sớm hoặc chiều mát.
Hình 5: Thường xuyên kiểm tra sâu bệnh hại
Trong điều kiện nắng nóng ngày càng gay gắt tại Đà Nẵng, việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật phù hợp với điều kiện địa phương là yếu tố quyết định đến hiệu quả sản xuất nông nghiệp. Các giải pháp như tưới nước tiết kiệm, che phủ đất, bón phân hợp lý, lựa chọn giống phù hợp và ứng dụng công nghệ, kỹ thuật cần được triển khai một cách đồng bộ.
Bên cạnh đó, người nông dân cần chủ động theo dõi thời tiết, cập nhật tiến bộ kỹ thuật và phối hợp với các cơ quan chuyên môn để nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, góp phần phát triển nền nông nghiệp bền vững trên địa bàn thành phố.